‹ Mark ở vũ trụ khácENMark học AI
Mark ở vũ trụ khác Trí tuệ cảm xúc · Chánh niệm

Tìm kiếm bên trong bạn

Search Inside Yourself: The Unexpected Path to Achieving Success, Happiness (and World Peace) · Chade-Meng Tan

Tác giảChade-Meng Tan · kỹ sư Google, "Jolly Good Fellow"
Xuất bản2012 · HarperOne · lời tựa Jon Kabat-Zinn và Daniel Goleman
Quy mô3 bước · 9 chương · ~270 trang
Đánh giá7 / 10 · dễ thương, dùng được, khoa học hơi "bán hàng"
Đọc lại trong 1 phút

Tinh hoa

EQ luyện đượcTrí tuệ cảm xúc là kỹ năng, không phải tính cách bẩm sinh.
Bắt đầu từ chú ýVài phút theo dõi hơi thở mỗi ngày là nền móng.
Chen một khoảng trốngGiữa cảm xúc và phản ứng, thêm một nhịp thở để chọn.
"Cũng như tôi"Thấy người khác giống mình, đồng cảm tự đến.
Khoa học hơi "đẹp"Lợi ích của thiền có thật nhưng nhỏ hơn sách gợi ý.
Phần 1

Luận điểm cốt lõi

Trí tuệ cảm xúc có thể luyện như một kỹ năng, và đường luyện bắt đầu bằng chánh niệm: tập chú ý, hiểu mình, rồi tạo thói quen tâm trí tốt. Làm vậy vừa giúp làm việc giỏi hơn, vừa sống vui hơn.

Bước 1Luyện chú ýThiền theo hơi thở để tâm vừa lặng vừa sáng.
→
Bước 2Hiểu và làm chủ mìnhThấy cảm xúc hiện lên trong cơ thể, rồi chọn cách đáp lại.
→
Bước 3Thói quen tâm trí tốtTập tử tế và đồng cảm cho đến khi thành phản xạ.
Phần 2

Bố cục cuốn sách

Sách là bản viết ra của khóa học cùng tên ở Google. Mỗi chương là một "miền" của trí tuệ cảm xúc theo Goleman, kèm bài tập.

Chương 1 · Kỳ 1

EQ luyện được

5 miền EQ3 bước SIYvì sao ở Google
Chương 2–3 · Kỳ 2

Luyện chú ý

thởtâm lặng và sángđi, nghe, nói chánh niệm
Chương 4–5 · Kỳ 3

Hiểu và làm chủ cảm xúc

quét cơ thểviết nhật kýdừng, thở, nhận, nghĩ, đáp
Chương 6 · Kỳ 4

Tự tạo động lực

giá trịtương lai lý tưởngkiên cường
Chương 7–9 · Kỳ 5

Đồng cảm và lãnh đạo

"cũng như tôi"từ bicuộc nói chuyện khóhòa bình thế giới
Phần 3

Khái niệm chính

Năm miền trí tuệ cảm xúc

emotional intelligence · GolemanChương 1
Năm miền trí tuệ cảm xúc chia hai nhóm. Với bản thân: tự nhận thức, tự điều chỉnh, tự tạo động lực. Với người khác: đồng cảm, kỹ năng xã hội. Tự nhận thức là nền cho tất cả. VỚI BẢN THÂN VỚI NGƯỜI KHÁC tự nhận thứcnền móng tự điều chỉnh tự tạo động lực đồng cảm kỹ năngxã hội CHÁNH NIỆM · luyện chú ý nằm dưới cả năm miền Meng gọi đây là "kỹ thuật hóa" EQ: chia nhỏ thành bài tập, như viết phần mềm
Mọi miền đều đứng trên tự nhận thức. Không thấy được cảm xúc của mình thì không điều chỉnh, cũng không hiểu được người khác.

Tâm lặng và sáng

calm & clear · mindfulnessChương 2
Tâm trí giống cốc nước đục bị khuấy. Ngồi yên theo dõi hơi thở, bùn lắng xuống, nước trong lại: tâm vừa lặng vừa sáng. bị khuấy · đục thở, chú ý,để yên lắng · trong lặng = không bị cuốnsáng = thấy rõ
Thiền theo Meng là "để tâm nghỉ". Chỉ cần chú ý hơi thở, lạc đi thì nhẹ nhàng quay về. Khởi đầu 2 phút mỗi ngày là đủ.

Chánh niệm ngoài lúc ngồi

walking · listening · conversationChương 3

Đi chánh niệm

Chú ý bàn chân chạm đất. Đi từ bàn tới phòng họp cũng là một buổi tập.

Nghe chánh niệm

Một người nói 3 phút, người kia chỉ nghe, không ngắt, không nghĩ câu đáp.

Nói lại ("vòng lặp")

Nhắc lại điều mình hiểu, hỏi "mình hiểu đúng chưa?" trước khi trả lời.

Mục tiêu là mang trạng thái lặng và sáng vào từng việc thường ngày, không chỉ trên gối thiền.

Cảm xúc hiện trên cơ thể

self-awareness · body scanChương 4
Một cảm xúc chạy qua bốn chặng: chuyện xảy ra, cơ thể phản ứng, ý nghĩ, hành động. Người tự nhận thức tốt bắt được nó ngay ở chặng cơ thể, sớm hơn khi đã thành lời nói. chuyện xảy rasếp chê trước nhóm cơ thểnóng mặt, thắt ngực ý nghĩ"bất công quá" hành độngcãi lại, gắt bắt ở đây ↓ Bài tập: quét cơ thể từ đầu xuống chân, ghi nhận cảm giác mà không phán xét. Càng tập, càng nhận ra cảm xúc sớm hơn, lúc còn dễ xoay chuyển.
Cảm xúc là chuyện của cơ thể trước khi là chuyện của đầu. Meng thêm bài viết nhật ký: viết liền vài phút "mình đang cảm thấy gì" để thấy rõ mình.

Năm bước khi cảm xúc nổi lên

SBNRR · Stop, Breathe, Notice, Reflect, RespondChương 5
Năm bước: dừng, thở, nhận biết cảm giác trong cơ thể, suy xét, rồi đáp lại theo cách có ích. Chúng chen một khoảng trống giữa kích thích và phản ứng. 1 · DỪNGđừng phản ứng 2 · THỞmột hơi sâu 3 · NHẬNcơ thể ra sao 4 · NGHĨvì sao, góc khác 5 · ĐÁPcách có ích Gọi tên cảm xúc ("mình đang giận") đã làm nó dịu bớt. Mẹo của Meng: coi cảm xúc như trải nghiệm trong cơ thể, không phải "con người mình"
Không dập tắt cảm xúc, chỉ không để nó cầm lái. Mục tiêu là chọn được phản ứng, kể cả khi vẫn đang giận.

Ba trụ của động lực

alignment · envisioning · resilienceChương 6

Khớp giá trị

Tìm điểm giao giữa việc mình làm và điều mình coi trọng.

Hình dung tương lai

Viết về "bản thân tốt nhất" sau 5 năm, như thể đã đạt được.

Kiên cường

Ngã thì dịu cảm xúc trước, rồi nhìn lại câu chuyện mình tự kể.
Khi thất bại, ta tự kểBi quanLạc quan
Kéo dài bao lâu?mãi mãilần này thôi
Lan rộng đến đâu?mọi mặt đời mìnhriêng việc này
Lỗi của ai?tại mình hếtnhiều yếu tố

Bảng "3 chữ P" mượn từ Martin Seligman. Đổi lời tự kể từ cột giữa sang cột phải là cách luyện kiên cường về nhận thức.

"Cũng như tôi"

just like me · loving-kindnessChương 7
Hai vòng tròn là tôi và người kia. Phần giao rất lớn: cũng có cơ thể, cũng từng buồn, cũng muốn hạnh phúc. Nhìn thấy phần giao làm đồng cảm dễ hơn. TÔI NGƯỜI KIA có cơ thểtừng buồnmuốn vui Câu nhẩm: "Người nàycũng như tôi..." Rồi chúc: "Mong ngườiđược vui."
Đồng cảm bắt đầu từ thấy điểm chung. Bài tập làm với một người cụ thể, kể cả người mình đang khó chịu. Kèm thiền "từ ái": chúc người khác tốt lành.

Ba phần của từ bi

compassion · cognitive, affective, motivationalChương 8
Từ bi gồm ba phần: hiểu (tôi hiểu bạn), cảm (tôi thấy xót cho bạn), muốn giúp (tôi muốn giúp bạn). Người lãnh đạo cần cả ba. ĐẦU · hiểu"tôi hiểu bạn" TIM · cảm"tôi thấy xót cho bạn" TAY · muốn giúp"tôi muốn giúp bạn" thiếu "tay" thì chỉ là thương hại; thiếu "đầu" thì giúp sai cách
Lãnh đạo giỏi = từ bi + năng lực. Meng dựa vào ý "lãnh đạo cấp 5" của Jim Collins: khiêm tốn mà quyết liệt. Chương 8 còn dạy cách nói chuyện khó và chương 9 bàn về hòa bình thế giới.
Phần 4

Dẫn chứng đáng tin đến đâu

12 ý khoa học sách dựa vào, đối chiếu với nghiên cứu hiện nay. Bấm từng dòng để xem lý do.

VỮNGKhóa chánh niệm 8 tuần giúp giảm lo âu, trầm cảm

Phân tích gộp 47 thử nghiệm (Goyal và cộng sự, JAMA 2014) cho hiệu ứng có thật nhưng ở mức nhỏ đến vừa, tương đương các cách can thiệp khác, không phải "thần dược".

VỮNGGọi tên cảm xúc giúp nó dịu bớt

Lieberman và cộng sự (2007) thấy gọi tên cảm xúc làm giảm hoạt động hạnh nhân; nhiều nghiên cứu sau về "affect labeling" cho kết quả cùng chiều.

VỮNGThiền từ ái làm tăng cảm xúc tích cực

Phân tích gộp (Zeng và cộng sự, 2015) cho hiệu ứng vừa với cảm xúc tích cực. Mẫu từng nghiên cứu nhỏ nhưng kết quả khá đồng đều.

VỮNGTử tế với người khác làm chính mình vui hơn

Các thí nghiệm "chi tiền cho người khác" (Dunn và cộng sự, 2008) lặp lại được ở nhiều nước, dù hiệu ứng nhỏ.

THẬN TRỌNGThiền 8 tuần ở công ty công nghệ sinh học thay đổi não và miễn dịch

Davidson, Kabat-Zinn và cộng sự (2003) chỉ có 41 người; chỉ số "lệch trái vỏ não trước" mà họ đo về sau bị nghi ngờ là thước đo hạnh phúc đáng tin.

THẬN TRỌNGViết về cảm xúc giúp khỏe và vui hơn

Hướng nghiên cứu của Pennebaker có thật, nhưng phân tích gộp (Frattaroli, 2006) cho hiệu ứng rất nhỏ.

THẬN TRỌNGLuyện từ bi vài tuần làm người ta rộng lượng hơn

Weng và cộng sự (2013) có kết quả đẹp nhưng mẫu nhỏ (khoảng 40 người) và đo bằng một trò chơi tiền trong phòng thí nghiệm.

THẬN TRỌNGNgười lạc quan bán bảo hiểm giỏi hơn

Nghiên cứu của Seligman ở hãng MetLife (thập niên 1980) hay được trích, nhưng thiết kế cũ, dữ liệu công bố hạn chế. Ý "đổi lời tự kể" thì có cơ sở từ trị liệu nhận thức.

THẬN TRỌNGHọc viên khóa SIY ở Google tiến bộ rõ rệt

Kết quả chủ yếu là học viên tự đánh giá, không có nhóm đối chứng, và người tự đăng ký học vốn đã có động lực.

BỊ PHÊ BÌNHEQ quyết định thành công nhiều hơn IQ

Ý phổ biến qua Goleman (một trong hai người viết lời tựa). Các phân tích gộp cho thấy trí thông minh vẫn dự báo hiệu quả công việc tốt nhất; EQ chỉ thêm một phần nhỏ (Joseph và Newman, 2010).

BỊ PHÊ BÌNHVài tuần thiền làm thay đổi cấu trúc não

Các nghiên cứu đầu (như Lazar 2005, Hölzel 2011) mẫu nhỏ. Một thử nghiệm lớn hơn (Kral và cộng sự, 2022, hơn 200 người) không thấy thay đổi cấu trúc sau khóa 8 tuần.

BỊ PHÊ BÌNH"Lãnh đạo cấp 5" làm công ty từ tốt thành vĩ đại

Ý của Jim Collins dựa trên chọn công ty thành công rồi nhìn ngược lại (thiên kiến người sống sót); nhiều công ty trong sách sau đó sa sút. Khiêm tốn vẫn là phẩm chất tốt, nhưng không có bằng chứng nhân quả như vậy.

Phần 5

Đánh giá

Giá trị ứng dụng
4,5/5
Độ dễ đọc
4,5/5
Độ mới của ý tưởng
3/5
Độ chính xác khoa học
3/5
Điểm mạnh
  • Bài tập ngắn, rõ, làm được trong giờ làm việc
  • Giọng hài hước, gỡ cái vẻ "thần bí" của thiền
  • Nối chánh niệm với kỹ năng công việc cụ thể
Điểm yếu
  • Trích nghiên cứu theo kiểu chọn cái đẹp
  • Đùa nhiều, đôi chỗ loãng
  • Ít nói tới mặt trái của thiền

Một khóa học nhập môn tốt dưới dạng sách. Làm bài tập, đừng tin hết lời hứa.

Xem thêm: lời phê bình "chánh niệm công sở"

Sách là đại diện tiêu biểu của làn sóng đưa chánh niệm vào doanh nghiệp. Nhà nghiên cứu Ronald Purser (McMindfulness, 2019) phê bình làn sóng này: tách thiền khỏi nền tảng đạo đức và đẩy gánh nặng căng thẳng về cá nhân, trong khi nguyên nhân nhiều khi nằm ở cách tổ chức công việc.

Thiền cũng không vô hại với tất cả. Một số người gặp trải nghiệm khó chịu như lo âu tăng hay hồi tưởng chuyện cũ (Britton và cộng sự). Người đang có vấn đề tâm lý nặng nên tập cùng người hướng dẫn có chuyên môn.

Bù lại, phần bài tập của sách khiêm tốn và an toàn: vài phút thở, nghe kỹ hơn, dừng trước khi phản ứng. Giá trị thật của sách nằm ở đó, không ở các lời hứa về não bộ hay hòa bình thế giới.

Phần 6

Bài học áp dụng

Một ngày chánh niệm kiểu Meng: rất ngắn, rải đều trong ngày.

Lịch một ngày: sáng 2 phút thở, trước cuộc họp một hơi thở sâu, khi bực bội làm 5 bước dừng thở nhận nghĩ đáp, viết email căng thẳng thì đợi rồi đọc lại, chiều nhẩm "cũng như tôi" với một đồng nghiệp, tối viết nhật ký 3 phút. sáng2 phút thởtrước khi mởđiện thoại trước họp1 hơi thởchú ý trọnvào người nói khi bựcDừng · Thởnhận, nghĩ,rồi mới đáp email căngViết, đợiđọc lại nhưngười nhận chiều"Cũng như tôi"với một ngườiđang khó chịu tốiNhật ký 3'hôm nay mìnhcảm thấy gì? ● luyện chú ý, làm chủ mình● hiểu mình, hiểu người
Ngắn nhưng đều. Meng nói một hơi thở chánh niệm cũng tính là một lần tập. Quan trọng là lặp lại mỗi ngày.
Đặt tên cảm xúcNói thầm "mình đang lo" giúp lùi lại một bước.
Nghe hết rồi mới nóiNhắc lại ý người kia trước khi trả lời.
Chúc thầm người khác10 giây "mong người này được vui" khi gặp ai đó.
Tử tế vừa là điều tốt cho người, vừa là cách làm việc hiệu quả.Diễn ý tinh thần xuyên suốt sách, không phải trích nguyên văn.
Phần 7

Đọc tiếp

Daniel Goleman, Emotional Intelligence (1995)Gốc của khái niệm EQ mà sách dựa vào. Đọc kèm lời phê bình về các con số.
Jon Kabat-Zinn, Full Catastrophe Living (1990)Sách gốc của khóa chánh niệm 8 tuần MBSR.
Goleman và Davidson, Altered Traits (2017)Chính hai nhà khoa học ủng hộ thiền tự rà lại bằng chứng, thận trọng hơn nhiều.
Thích Nhất Hạnh, Không diệt không sinh đừng sợ hãiGốc thiền tông của chánh niệm, góc nhìn tâm linh thay vì công sở. Tập 7 của series.